مدت مطالعه حدود: 7 دقیقه
1. مقدمه
اسکوپ سنگ نما یکی از مهمترین مراحل اجرایی در ساختمانسازی است که نقش حیاتی در ایمنی، دوام و زیبایی نمای ساختمان ایفا میکند. این فرآیند شامل ایجاد اتصالات محکم بین سنگ نما و سازه اصلی است تا از ریزش سنگها در شرایط مختلف جوی و حوادثی مانند زلزله جلوگیری شود. در این مقاله به بررسی تمامی جنبههای اسکوپ سنگ نما پرداخته شده است.
2. تعریف و اهمیت اسکوپ سنگ نما
اسکوپ سنگ به معنای ایجاد اتصالات و مهارهای مناسب بین سنگ نما و دیوار یا سازه اصلی است. این کار به دلایل زیر دارای اهمیت است:
- جلوگیری از سقوط سنگها و ایجاد ایمنی برای عابران
- افزایش مقاومت نما در برابر نیروهای جانبی مانند باد و زلزله
- بهبود چسبندگی سنگهای کمتخلخل مانند گرانیت
- افزایش عمر مفید نمای ساختمان
- حفظ زیبایی و یکپارچگی نما در طول زمان
3. ضرورت اجرای اسکوپ سنگ نما
3-1. الزامات قانونی
- ماده 29 پروانه تخریب و نوسازی، آیین نامه 2800، نشریه 714 ، مباحث 5 و 8 مقررات ملی ساختمان
3-2. دلایل فنی
- پیشگیری از ریزش سنگها در اثر:
- نیروهای زلزله
- تغییرات دمایی و انبساط/انقباض
- نفوذ رطوبت و یخزدگی
- فرسایش ناشی از عوامل جوی
4. ضوابط و مقررات ملی مرتبط
4-1. مبحث 5 مقررات ملی (مصالح و فرآوردههای ساختمانی
- الزامات کیفی سنگ نما:
- جذب آب کمتر از 1%
- مقاومت فشاری مناسب (حداقل 50 مگاپاسکال)
- مقاومت در برابر سایش و هوازدگی
4-2. مبحث 8 مقررات ملی (ساختمانهای با مصالح بنایی
- روشهای اجرای نما:
- نصب با ملات ماسه سیمان
- نصب خشک با اتصالات مکانیکی
- الزامات درزهای انبساط (8-12 میلیمتر)
4-3. پیوست ششم آییننامه 2800 (نمای ساختمان در برابر زلزله
- الزامات اتصالات:
- حداقل دو نقطه اتصال برای هر سنگ
- استفاده از اسکوپهای دوبل در طبقات بالا
- مقاومت در برابر نیروهای جانبی
5. مراحل کامل اجرای اسکوپ سنگ نما
5-1. آمادهسازی اولیه
1. بررسی نقشههای اجرایی
2. کنترل کیفیت سنگها
3. آمادهسازی سطح زیرکار
5-2. مراحل اصلی اجرا
1. ساب زدن و تمیزکاری سطح سنگ:
- استفاده از دستگاه فرز برای ایجاد شیار
- پاکسازی کامل از گرد و غبار و چربی
2. انتخاب نوع اسکوپ:
- بر اساس نوع سنگ و شرایط محیطی
3. سوراخکاری یا برش سنگ:
- ایجاد شیار با زاویه 45 درجه برای روش پروانهای
- سوراخکاری دقیق برای روش پیچ و رولپلاک
4. نصب اسکوپ:
- استفاده از چسب مخصوص سنگ
- اطمینان از قرارگیری کامل اسکوپ در محل تعیین شده
5. قرار دادن و تراز کردن سنگها:
- استفاده از شاقول و تراز لیزری
- کنترل فاصله درزها
6. بازرسی نهایی:
- تست کشش اسکوپها
- کنترل عدم وجود لقی
6. بررسی روشهای اسکوپ سنگ
6-1. اسکوپ با سیم مفتول و لقمه سنگ
- اجرا: ایجاد دو شیار در پشت سنگ و عبور سیم مفتول به صورت ضربدری
- معایب: کاهش مقاومت سنگ به دلیل ایجاد شیار های بزرگ، زمانبر بودن و استفاده از 
مفتول غیر استاندارد
6-2. روش لقمه گذاری
- اجرا: نصب قطعات فلزی (نبشی) با چسب مخصوص
- کاربرد: مناسب برای سنگهای بزرگ
6-3. اسکوپ دوپایه و سهپایه
- تفاوت: تعداد پایههای فلزی
- نکته: نصب عمودی پایهها برای نفوذ دوغاب
6-4. روش پروانهای
- ویژگی: بالههای مورب برای نفوذ بهتر دوغاب
- مزیت: ترکیب ایمنی بالا و قیمت مناسب
6-5. اسکوپ Z
- شکل: مشابه حرف Z
- کاربرد: سنگهای با ابعاد خاص
6-6. پیچ و رولپلاک
- کاربرد: برای سنگهای نصب شده
- نکته: کاهش زیبایی نما
6-7. روش کششی
- ویژگی: اتصال دو اسکوپ مقابل با مفتول بلند
- مزیت: ایمنی بسیار بالا
6-8. روش دندان موشی
- کاربرد: سنگهای کوچک و نماهای رومی
7. نکات فنی و اجرایی کلیدی
1. انتخاب مصالح:
- استفاده از سیم اسکوپ گالوانیزه گرم
- به کارگیری چسبهای مخصوص سنگ
2. شرایط اجرا:
- اجتناب از اجرا در دمای زیر 5 درجه سانتیگراد
- پرهیز از اجرا در هوای بارانی
3. ملاحظات خاص:
- درزگیری مناسب با مواد الاستومری
- استفاده از نبشی زیرین برای ردیف اول سنگها
8. کنترل کیفیت و بازرسی
1. بازرسی مصالح:
- کنترل گواهی کیفیت سیم اسکوپ
- آزمایش چسبندگی چسب سنگ
2. بازرسی حین اجرا:
- کنترل عمق شیارها
- بررسی تراز بودن سنگها
3. تستهای نهایی:
- تست کشش نمونهای اسکوپها
- بازرسی بصری تمام نقاط اتصال
9. نتیجهگیری
اجرای صحیح اسکوپ سنگ نما با رعایت تمامی ضوابط فنی و مقررات ملی ساختمان، نه تنها ایمنی ساختمان را تضمین میکند، بلکه باعث افزایش عمر مفید نما و حفظ زیبایی آن میشود. انتخاب روش مناسب باید با توجه به نوع سنگ، شرایط محیطی و الزامات پروژه انجام شود. نظارت دقیق بر مراحل اجرا و استفاده از مصالح مرغوب از جمله عوامل کلیدی در موفقیت این فرآیند هستند.
10. منابع و مراجع
1. مقررات ملی ساختمان - مبحث پنجم (مصالح و فرآوردههای ساختمانی)
2. مقررات ملی ساختمان - مبحث هشتم (طرح و اجرای ساختمانهای با مصالح بنایی)
3. آییننامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله (استاندارد 2800) - ویرایش چهارم
4. نشریه 714 - ضوابط اجرایی سنگ نما
5. استاندارد ISIRI 5688 - ویژگیهای سنگ ساختمانی
6. استاندارد ISIRI 12345 - مشخصات فنی اتصالات فلزی نما
